kliknij tu aby uzyskać bruszurę peakflowmetr w formacie pdf

Astma jest przewlekłą chorobą zapalną dróg oddechowych (oskrzelach). Rozwijające się zapalenie powoduje, że oskrzela stają się nadmiernie wrażliwe na różne bodźce. Pod wpływem tych bodźców dochodzi do okresowego, często nagłego (napadowego) uogólnionego zwężenia oskrzeli. Mówimy, że oskrzela stają się nadreaktywne, bo reagują zwężeniem na bodźce, które u osób zdrowych nie wywołują żadnej reakcji. To zwężenie oskrzeli jest przyczyną uciążliwych dolegliwości, na które skarżą się chorzy, takich jak kaszel, duszność, świszczący oddech i ciężar w klatce piersiowej. Dolegliwości te ograniczają aktywność fizyczną osoby chorej, utrudniają naukę lub pracę, przerywają sen w nocy, zmuszają do częstych wizyt u lekarza, a czasem są przyczyną pobytu w szpitalu.

 
Pierwsze objawy astmy
  1. kaszel, przeważnie suchy, nasilający się w nocy, po wysiłku, po ekspozycji na zanieczyszczenia powietrza lub chłód,
  2. świszczący oddech, słyszalny zwłaszcza podczas głębszego oddychania, szczególnie podczas wydmuchiwania powietrza,
  3. przyspieszony oddech.
Co wywołuje napady astmy?
Większość objawów astmy wywoływana jest przez różnorodne bodźce. Należą do nich:
  • infekcje układu oddechowego ("przeziębienie", grypa, zapalenie zatok obocznych nosa);
  • czynniki zwane alergenami: pyłki traw, drzew i chwastów, roztocza kurzu domowego, zarodniki grzybów pleśniowych, sierść psów, kotów i innych zwierząt, pióra; wywołują one objawy astmy tylko u osób uczulonych - stan taki nazywamy alergią;
  • zimne powietrze, zmiany pogody, zmienny mikroklimat, na przykład w miejscu pracy;
  • pachnące kosmetyki, farby, lakiery i inne lotne chemikalia;
  • inne zanieczyszczenia atmosferyczne, zwłaszcza dym tytoniowy i spaliny;
  • śmiech, płacz, silne przeżycia psychiczne (stres);
  • wysiłek fizyczny;
  • kwas acetylosalicylowy i inne leki (u niektórych chorych).
 
Jakie są cele leczenia astmy?
Podstawowym celem leczenia astmy jest umożliwienie choremu prowadzenia normalnego życia. Pożądane rezultaty leczenia, to:
  • zmniejszenie częstotliwości i natężenia objawów astmy, w tym dolegliwości nocnych, aż do całkowitego ich usunięcia;
  • redukowanie liczby zaostrzeń choroby wymagających nagłych interwencji lekarskich lub pobytów w szpitalu;
  • nieograniczona aktywność życiowa - osiągnięcie i utrzymanie pełnej zdolności do nauki lub pracy;
  • zdolność do pełnej aktywności fizycznej;
  • możliwie małe uboczne efekty działania leków przeciwastmatycznych.

Powinno się dążyć do osiągnięcia każdego z tych celów. Nie należy akceptować dolegliwości astmatycznych jako nie dających się uniknąć objawów.
Samokontrola
Bardzo ważnym elementem pomagającym poznać chorobę, bezpośrednie przyczyny występowania dolegliwości oraz pozwalającym ocenić wpływ leków na przebieg astmy jest dobrze zredagowany dzienniczek samoobserwacji. W dzienniczku pacjent codziennie odnotowuje swoje dolegliwości i ich natężenie oraz zużycie leków. Regularne wypełnianie rubryk dzienniczka ułatwia identyfikację czynników wywołujących dolegliwości, przypomina o konieczności systematycznego przyjmowania leków oraz umożliwia dostosowanie dawek leków do natężenia objawów. Dzienniczek samoobserwacji powinien zawierać również rubryki przeznaczone do wpisywania wielkości tzw. szczytowego przepływu wydechowego (PEFR). Jest to maksymalna szybkość, jaką może osiągnąć powietrze wydmuchiwane podczas natężonego wydechu. PEFR mierzy się łatwo za pomocą prostego przyrządu zwanego miernikiem szczytowego przepływu (peak flow meter). Taki przyrząd można kupić w aptece i mieć go w domu.

Regularne mierzenie PEFR dostarcza ważnych informacji:

  • pozwala ocenić stopień ciężkości astmy;
  • umożliwia ocenę stabilności przebiegu choroby;
  • świadczy o skuteczności stosowanych leków;
  • wskazuje na zagrożenie zaostrzeniem astmy zanim u pacjenta wystąpią pierwsze odczuwalne objawy pogorszenia.

Już 5-letnie dzieci mogą nauczyć się mierzenia PEFR. W ten sposób uczą się kontrolować przebieg choroby, a rodzice mogą wcześnie reagować na objawy nasilenia astmy.